Avrupa Komisyonu tarafından 4 Mart 2026 tarihinde yayımlanan “Sanayi Hızlandırıcı” yasa tasarısı, kamu alımları ve kamu destek programları için hedefli ve orantılı “Made in EU” ve/veya düşük karbon şartları getirmektedir. AB’nin rekabetçiliğini güçlendirmeyi hedefleyen Draghi Raporu’nun tavsiyeleri doğrultusunda hazırlanan yasa tasarısına göre bu kriterler özellikle çelik, çimento, alüminyum, otomotiv ve net-sıfır teknolojileri gibi seçili stratejik sektörlerde uygulanacak; ayrıca uygun görüldüğünde kimya gibi diğer enerji yoğun sektörlere genişletilebilecek.
Kocaeli Sanayi Odası (KSO) ve İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, konu ile ilgili açıklamada bulunarak şunları söyledi: “AB kamu alımları ve kamu desteklerini Avrupa’daki üretim kapasitesini güçlendirmek ve Avrupa’da üretilen temiz teknolojilere ve ürünlere olan rekabeti artırmak için stratejik olarak kullanmayı hedefliyor. 4 Mart 2026 tarihinde açıklanan “Sanayi Hızlandırıcı” yasa tasarısı bu sürecin en önemli ayaklarından birini oluşturuyor. Yasa tasarısı ile AB bugün kendi GSYİH’sında %14 olan imalat sanayinin payını 2035’e kadar %20’ye çıkartmayı ve özellikle karbonsuzlaşma ve temiz teknolojilerde öncü sektörler yaratmayı hedefliyor.
Kamu alımları ve kamu destek programlarında “Made in EU” ve düşük karbon tercihleri getirilerek çimento ve alüminyumdan batarya, güneş, rüzgar, ısı pompası ve nükleer gibi net-sıfır teknolojilere kadar Avrupa sanayi ürünlerine olan talebin artırılması amaçlanıyor. Çelik sektörü için ise pazar talebi yaratacak özel düşük karbon tercihleri öngörülüyor.
TÜRKİYE’DE ÜRETİLEN ÜRÜNLER “MADE IN EU” SAYILACAK MI?
Tasarıya göre uygulanması planlanan “Made in EU” kriteri AB’nin yakın ortaklarını da kapsayacak. Bu tanıma AB ile serbest ticaret anlaşması olan veya Türkiye örneğinde olduğu gibi gümrük birliği olan ülkeler dahil edilebilecek. AB’nin serbest ticaret alanı veya gümrük birliği tesis eden bir anlaşma imzaladığı ya da Kamu Alımları Anlaşması’na taraf olan ortaklardan gelen içerikler, ilgili anlaşma kapsamındaki Birlik yükümlülükleri çerçevesinde Birlik menşeli sayılacak.
Buna göre Türkiye’deki ürünlerin de bu tanıma dahil olması mümkün olacak. Bununla birlikte, Komisyon AB’de üretilen ürünlere ulusal muamele yapmayan yani ayrımcılık uygulayan üçüncü bir ülkeyi bu tanım kapsamından çıkarabilecek. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’de üretilen ürünlerin “Made in EU” kapsamına girmesinde gümrük birliği ilişkisi belirleyici olacak. Ancak AB ürünlerine de ulusal muamele esası bulunuyor.
Doğrudan yabancı yatırımlar ile ilgili olarak, batarya, elektrikli araçlar, fotovoltaik ve kritik hammaddeler gibi stratejik sektörlerde 100 Milyon Avro’yu aşan ve küresel üretim kapasitesinin %40’ından fazlasının tek bir üçüncü ülke tarafından kontrol edildiği büyük yatırımlar için koşullar getiriliyor. Bu yatırımların yüksek nitelikli istihdam yaratması, inovasyon ve büyümeyi desteklemesi, teknoloji ve bilgi transferi yoluyla AB’de gerçek katma değer üretmesi ve yerel içerik şartlarına uyması gerekecek. Bu kapsamda en az %50 Avrupa istihdamı şartı getirilmesi öneriliyor.
Yasa tasarısı ayrıca sanayi projelerine yönelik izin prosedürlerini hızlandırmayı ve dijitalleştirmeyi hedefliyor. Endüstriyel simbiyozu mümkün kılmak ve temiz imalat proje kümelerinin oluşumunu teşvik etmek amacıyla “Sanayi Hızlandırma Alanları” oluşturulması da öngörülüyor.
Türkiye’de üretilen ürünlerin de “Made in EU” kapsamına dahil olmasına dair ümit ışığı belirdi. Ancak gümrük birliği olsa da, AB ürünlerine yönelik ayrımcı uygulamaları gözden geçirmemiz gerekecek. Yasa tasarısı bundan sonraki süreçte Avrupa Parlamentosu ve AB Bakanlar Konseyi tarafından görüşülerek sonuçlandırılacak.”
