AB’nin yeni korumacı ekosisteminde oluşturmak istediği ve Birlik sınırları dışındaki üretimi bir anlamda cezalandırmaya çalışan ‘Made in Europe’ (Avrupa’da üretilmiştir) krizi ‘güvenli ortak’ formülü ile aşılabilir.

Türkiye’de üretilen malların, ‘Avrupa’da üretilmiştir’  kategorisi dışında tutulma olasılığı ile ortaya çıkan ticari ve ekonomik ilişki krizinin aşılması için ‘güvenli ortak’ , ‘güvenli ülke’ formülü üretiliyor,  Türkiye’nin de Avrupa standart ve koşullarında üretim yapanlar listesinde yer alacağını, bu şekilde özellikle Çin’e karşı getirilmeye çalışılan bu önlemlerden olumsuz etkilenmeyecektir.

25 Şubat itibariyle netleşmesi beklenen Endüstriyel Hızlandırıcı Yasası kapsamındaki önlemler setinin Türkiye açısından bir ‘cezalandırıcı etki’ yaratmaması ve Türkiye’nin oluşturulmak istenen yeni ekosistemin hedefinde değil, içinde olması gerekiyor: “Hem 30 yıllık Gümrük Birliği, hem Avrupa Birliği’ne tam üyelik için aday sürecinde olması  bunu gerektirir.”

Sadece Kocaeli’de 266 AB sermayeli firma üretim ve ihracat yapıyor. Öncelikle bu firmaların AB kararlarından olumsuz etkilenmemesi lazım. Türkiye’de yatırım yapmış olan bu firmaların AB’nin tedarikçileri olarak cezalandırılmaması gerekiyor.

Türkiye’de faaliyet gösteren AB sermayeli firmaların katılımıyla kapsamlı toplantılar yaparak ortak tutum alacağız, bu tutumu da AB yetkili organlarıyla paylaşmak için hazırlıklar yapıyoruz.

ÇİN REKABETİNE KARŞI YAPILACAKLAR…

Çin ile ekonomik ve ticari ilişkilerin seyrine yönelik olarak ekonomi yönetiminden beklentilerimiz olduğunu belirtmek isterim.

 Çin’den gelen yıkıcı dalgayı önlemenin artık çok kolay olmadığını hepimiz biliyoruz. Biz de 3 Şubat’ta Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürümüzün katılımıyla yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirdik.

Çin ile ekonomik ve ticareti ilişkilerdeki kritik sorunlar konusunda görüş alışverişinde bulunduk. Sorunların yakıcılığını anlatmak bakımından bakanlık temsilcilerimizi bazı sektörlerde üretimi durdurma, iflas ve konkordato gibi olası yıkıcı etkilere ilişkin işaretler konusunda bilgilendirerek önlem alınmasını istedik. Çin’den makine ithalatında ihracatçıların dövizini normal kurdan yüzde 34 daha yüksek karşılıkla bozdurması, dampinge karşı getirilen vergisel önlemlerin düşük oranlı olduğu için etkili olmadığı gibi bilgiler verdik.

Bu arada farklı sektörlerden örneklerle, sektör bazında sorunları da aktararak yeni bir savunma stratejisine ihtiyaç olduğunu dile getirdik.

-YABANCI SERMAYE ÇEKMEK ZORUNDAYIZ

Küresel ekonomide yaşanan güncel gelişmelere paralel olarak alınması gereken tedbirlere de değinmek istiyorum.

Özellikle yabancı sermaye çekme zorunluluğunun altını çizmek isterim.

2004-2005 yıllarında önemli reformlar sayesinde AB başta olmak üzere tüm dünyadan yatırım çekmiştik. 2002 yılında ülkemize gelen net yeni yatırım 566 milyon dolar iken, 2007 yılında ise 18,39 milyar dolara ulaşmıştı. Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımların GSYH’ye oranı 2007’de yüzde 4,5 civarındaydı.

-60 MİLYAR DOLARLIK YABANCI SERMAYE AÇIĞI

2025’de GSYH’nin yaklaşık 1,5 trilyon dolar olmasını bekliyoruz.  Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımların GSYH’ye oranı 2007 düzeyini korusaydı bugün 75 milyar dolar civarında yeni yatırım çekmiş olurduk. Oysa 2025‘in 10 aylık döneminde 8,5 milyar dolarlık yabancı sermaye çekebildik. Dolayısıyla neredeyse 60 milyar dolarlık yabancı yatırım açığımız var. Türkiye’nin bu rakamın yarısı kadar 25-30 milyar dolar yatırım çekme potansiyeli bulunuyor.

Bu oranları; 2006-2007 seviyesine tekrar çıkarabilmek için reformların yapılması, ulaşım altyapılarının güçlendirilmesi ve AB’nin desteği ile yeni demiryolu yatırımlarının yapılması büyük önem taşıyor.

VERGİ ORANLARI YÜKSEK

OECD’nin yeni vergi düzenlemesi kararı verdiğini ve küresel olarak kurumlar vergisi oranının yüzde 15’ten aşağı olmaması gerektiğini dile getirdiğini anlatan Ayhan Zeytinoğlu; bu çerçevede vergi oranı yüzde 15’in altında olan 18 ülkeden 9’unun, kurumlar vergisi oranlarını yüzde 15’e yükselttiğini, kurumlar vergisi olmayan 15 ülkeden 6’sının kurumlar vergisi oranlarını yüzde 15’e çıkardığını, Türkiye’de ise kurumlar vergisinin hem AB hem OECD ülkelerinin üzerinde olduğunu söyledi. Ayhan Zeytinoğlu “Üretimde rekabet ettiğimiz Polonya, Slovakya, Çekya, Macaristan’ın üzerinde yüzde 25’lik bir oran uyguluyoruz. Acaba bir yerde hata mı yapıyoruz?”

Ayhan Zeytinoğlu makro ekonomik gelişmelere ilişkin olarak da değerlendirmelerde bulundu:

-DIŞ TİCARET

“Ocak ayında ihracat yüzde 3,9 gerileyerek 20 milyar 328 milyon dolar, ithalat aynı düzeyde kalarak 28 milyar 681 milyon dolar oldu. Dış ticaret açığı yüzde 11,2 artışla 8 milyar 352 milyon dolar oldu.

En fazla ihracat yapılan ülkeler sıralamasında ilk sırada yer alan Almanya’ya ihracat aynı seviyede kalarak 1 milyar 780 milyon dolar oldu. ABD, Irak ve İngiltere’ye ihracat yüzde 5,8 ile yüzde 10,7 arasında düşüş gösterdi.

Bu arada ocak ayında ara mallar ithalatı yüzde 1 düşüşle 20 milyar 676 milyon dolara, tüketim malları ithalatı da yüzde 5,6 düşüşlü 3 milyar 767 milyon dolara geriledi. Yatırım malları ithalatı yüzde 9,6 artışla 4 milyar 96 milyon dolara çıktı.

CARİ AÇIK

Cari açık aralık ayında 7 milyar 253 milyon dolar olurken, yıllık cari açık 25 milyar 207 milyon dolara çıktı. Aralık’ta yılık dış ticaret açığı 2024’e göre 13 milyar 701 milyon dolar artışla 69,7 milyar dolara çıktı. Bu kapsamda hizmetler sektörü geliri de 2 milyar 139 milyon dolar artışla 63,5 milyar dolara çıktı.

KOCAELİ DIŞ TİCARETİ

Kocaeli Gümrükleri verilerine göre ocak ayında Kocaeli’den gerçekleşen ihracat yüzde 4,7 gerileyerek 3 milyar 115 milyon dolar oldu. İthalat da yüzde 1,4 düşüşle 5 milyar 902 milyon dolar oldu.

SANAYİ ÜRETİMİNDE DÜŞÜŞ

Aralık ayında sanayi üretimi aylık bazda yüzde 1,2 artarken yıllık bazda yüzde 2, imalat sanayi üretimi aylık yüzde 1 artarken yıllık yüzde 2,7 geriledi. Aralıkta enerji üretimi yüzde 4,5, orta düşük teknolojili mal üretimi yüzde 3,2, orta yüksek teknolojili mal üretimi yüzde 2,3 arttı.  Aralık’ta yüksek teknolojili mal üretimi yüzde 6,8 düştü.

Aralıkta yıllık  ara malı üretimi yüzde 3, enerji üretimi yüzde 3,5, orta düşük teknoloji mal üretimi yüzde 3,4, orta yüksek teknoloji mal üretimi yüzde 13,1 artış gösterdi. Sermaye malı üretimi yüzde 4,4, yüksek teknoloji mal üretimi yüzde 24,9 geriledi.

Sanayi üretimindeki yıllık düşüş dikkat çekerken, üretimde kalıcı iyileşme için ihracat tarafından gelecek güçlü sinyallere ihtiyaç olduğu gözlendi.

ENFLASYON

Enflasyon ocak ayında ciddi bir artış göstererek ÜFE’de yüzde 2,67 artışla yıllık yüzde 27,17 olarak gerçekleşti. TÜFE’de ise aylık artış yüzde 4,84, yıllık artış yüzde 30,65 olarak netleşti.

Merkez Bankası’nın sürdürdüğü sıkı para politikasına rağmen enflasyonla mücadelede istenen düşüş sağlanamazken ocak artışında gıda fiyatları ile asgari ücretteki artışın ana etkenler olduğu görüldü.

Bu koşullarda imalat sanayine yönelik 100 milyar liralık finansman paketini memnuniyetle karşılayarak KOBİ’lerimize can suyu olmasını ümit ediyoruz.

KAPASİTE KULLANIMI

2026 yılı Ocak ayı kapasite kullanım oranı 2025 yılı ocak ayına göre 0,5 puan gerileyerek yüzde 74,1  olarak gerçekleşti. Kocaeli’de kapasite kullanımı ocak 2025’e göre 0,3 puan artışla yüzde 70,4 olarak gerçekleşti.

İŞSİZLİK

Aralık ayında işsizlik oranı kasım ayına göre 0,8 puan, bir önceki aralık ayına göre 0,9 puan düşüşle yüzde 7,7 olarak gerçekleşti. İşsiz sayısı 2025 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre 286 bin kişi azalarak 2 milyon 736 bin kişi oldu. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,3 iken kadınlarda yüzde 10,5 olarak tahmin edildi.

Kasım’dan aralık ayına çalışabilir nüfus 41 bin kişi artarken işgücüne katılanlar 328 bin kişi, istihdam edilenler 42 bin kişi azaldı. Aralık itibariyle toplam istihdam 32 milyon 685 kişi oldu. İşgücüne dahil olmayanlar 369 bin kişi arttı.

Yıllık olarak bakıldığında Aralık 2024-Aralık 2025 arasında çalışabilir nüfus 503 bin kişi artarken toplam istihdam 77 bin kişi geriledi.