“Bize doğrudan yabancı yatırım lazım” diyen KSO Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Zeytinoğlu Döviz kurlarının yerinde sayması çifte risk yaratıyor

 

Döviz kurlarının yerinde saymasının makro ekonomik dengeler açısından çifte risk yaratıyor.

İhracatçı rekabetçi kurun ortadan kalkmasıyla birlikte bazı pazarları terk etmek zorunda kalacak. Bunun sinyallerini bir süredir alıyoruz. Her hal ve şartta çeşitli dünya ülkelerinde görüldüğü gibi ihracata yönelik kur desteğinin rekabetçi olarak sürdürülmesi gerektiğini düşünüyorum.

Döviz kurlarının artmaması fiilen ‘yüksek faiz-düşük kur’ sonucunu yaratıyor. Bu da geçmişte de yaşadığımız sıcak para akınına yol açıyor. Oysa bize sıcak para değil doğrudan yabancı sermaye yatırımı lazım.

Parmağını taşın altına koyan doğrudan yabancı sermaye yatırımları Türkiye’nin istihdam sorunu için de çözüm olacaktır. Biz 32 milyon kişilik istihdam ile 50 milyon kişiye bakmaya çalışıyoruz. Bu nedenle çalışan sayısını artırmak için de yabancı yatırımcıyı desteklemek zorundayız.

Nisan ayından bu yana 70 milyar dolar civarında sıcak para girişi oldu, bunun aylık 3,5 milyar dolar civarında faiz bedeli olduğunu biliyoruz. Bu miktardaki ödemeler sürdürülemez ve dengesizliğe yol açar.

Kocaeli Sanayi Odası (KSO) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, güncel mekroekonomik gelişmelere ilişkin olarak da şu değerlendirmeleri yaptı:

BÜYÜME

TÜİK tarafından açıklanan 2024 yılının ilk çeyrek büyüme oranına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Zeytinoğlu, “Ekonomimiz 2024 yılının ilk çeyreğinde yüzde 5,7 büyüdü. İlk çeyrekte, tüketim tarafında geçmiş dönemlere göre yavaşlama olurken, dış talep, yatırımlar, sanayi ve inşaat sektörlerinin katkıları dikkat çekiyor.  Geçen yılın ilk çeyreğinde yaşanan deprem nedeniyle baz etkisinin de olduğunu söyleyen Zeytinoğlu, “Büyümeye tüm sektörlerden pozitif katkı geldiğini görüyoruz. Açıklanan verilerin detaylarına baktığımızda tarımda yüzde 4.6, inşaat sektöründe yüzde 11.1, sanayide yüzde 4.9 ve hizmetler sektöründen yüzde 4.3’lük artışlar karşımıza çıkıyor” dedi.

 

 İHRACATIN KATKISI

Büyümenin sürdürülebilirliği için üretim ve sanayinin önemini ifade eden Zeytinoğlu, “2024’ün ilk çeyreğinde mal ve hizmet ihracatı yüzde 4 artarken, ithalat yüzde 3.1 geriledi. İhracatın artması, ithalatın da gerilemesiyle net dış talebin büyümeye katkısı beş çeyrekten sonra pozitif oldu. Önümüzdeki dönemde başta en büyük ticaret partnerimiz Avrupa ile Yakın ve Orta Doğu’ya olan ihracatımızdaki artışların yansımalarıyla ihracatın büyümeye katkısının artarak devam etmesini temenni ediyoruz” şeklinde konuştu.

 

 ALT KALEMLER

“İlk çeyrekte hane halkı tüketimi yüzde 7.3, devletin tüketim harcamaları yüzde 3.9 artmış” diyen Zeytinoğlu, “Tüketimden ziyade yatırımların katkısını önemsiyoruz. Yatırımlarda ilk çeyrekte yüzde 10.3’lük artış olduğunu görüyoruz. Yatırımların alt kalemlerine baktığımızda ilk çeyrekte inşaat yatırımlarında yüzde 9.6 artış olurken, makine ve teçhizat yatırımlarında yüzde 11.9’luk artışlar var. Makine ve teçhizat yatırımlarındaki artışın devam etmesinin üretim artışları açısından önemli ve değerli olduğuna inanıyoruz” ifadelerini kullandı.

 

İHRACAT

Mayıs ayında ihracat yüzde 11,4 artışla yeni bir rekor kırarak 24 milyar 75 milyon dolar oldu. Mayıs ayında gerçekleştirdiğimiz tarihi rekor kıran ihracatta, Çin’den Avrupa’ya taşıma maliyetlerinin artmasının da pozitif etkisi olduğunu düşünüyoruz.

Hedeflerimiz açısından, başta en büyük ticaret partnerimiz Avrupa olmak üzere hedef pazarlarımızdaki talep artışlarıyla aylık bazda 25-26 milyar dolar ihracat seviyelerini görmeyi temenni ediyoruz.

İTHALAT

İthalat yüzde 10,3 düşüşle 30 milyar 593 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yatırım malları ithalatı yüzde 5,4 gerileyerek 4,5 milyar dolar, hammadde ithalatı yüzde 16,4 gerileyerek 21,1 milyar dolar, tüketim malları ithalatı yüzde 19,8 artışla 4,9 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Üretim ve yatırıma yönelik kalemlerde artış olmasını beklerken, tüketim malları ithalatında daha dikkatli davranılması gerektiğini düşünüyoruz.

Mayıs ayında dış ticaret açığı yüzde 47,8 gerileyerek  6 milyar 511 milyon dolar olarak gerçekleşti.

 

KOCAELİ’NİN DIŞ TİCARETİ

Kocaeli Gümrüklerinden aldığımız verilere göre mayıs ayında Kocaeli’den gerçekleşen ihracat yüzde 12,5 artışla 3 milyar 611 milyon dolar, ithalat yüzde 2,2 düşüşle 7 milyar 235 milyon dolar oldu.

Beş aylık döneme baktığımızda ihracat yüzde 6,5 artışla 16 milyar 609 milyon dolar, ithalat yüzde 2 düşüşle 32 milyar 457 milyon dolar olarak gerçekleşti.

 

ENFLASYON

Mayıs ayında TÜFE yüzde 3,37 artışla yıllık bazda yüzde 75,45 olarak gerçekleşti. ÜFE ise yüzde 1,96 artışla yıllık bazda yüzde 57,68 olarak gerçekleşti.

Beklentilere paralel, enflasyondaki yükseliş eğiliminin mayıs ayında devam ettiğini görüyoruz. Haziran itibariyle baz etkisiyle de düşüş eğiliminin başlayacağını söyleyebiliriz.

 

DÖVİZ KURLARI

Döviz kurlarının yatay seyretmesi yani ihracatı destekler seviyeden uzaklaşması nedeniyle ihracatımızın azalmasından ve ithalatımızın artmasından endişe duyuyoruz. Kurun ihracatı destekliyor olmasının önemini sürekli dile getiriyoruz. Bu nedenle ihracatçıya verilen desteklerin bütçenin elverdiği ölçüde daha fazla olması gerektiğini düşünüyoruz.

Çin örneğini sürekli veriyorum. Çin ihracatçılarının dünya ile rekabetini korumak için ihracat bedellerini yüzde 25 oranında yüksek kurdan bozuyor.

Ülkemizde ise yüzde 2 oranında bir destek uygulanıyordu. Fakat bu desteğin kaldırıldığı ile ilgili şikayetler aldık. Söz konusu desteğin devam etmesinin ihracatçılarımız açısından önemli olduğunu düşünüyoruz.

 

CARİ AÇIK

Nisan ayında yıllık cari açık 31 milyar 462 milyon dolara geriledi. Aylık açık 5,28 milyar dolar olarak gerçekleşti. Yıllık açıktaki 198 milyon dolarlık artışta, dış ticaret açığındaki yükseliş etken.

Dış ticaret açığı nisan ayları itibarıyla 7,1 milyar dolardan 7,6 milyar dolara yükseldi. Hizmetler dengesi geçen yılın aynı ayının 42 milyon dolar gerisinde kaldı. Mayıs’ta dış ticaret açığındaki gerilemenin, yıllık cari açığa yansıyabileceğini düşünüyoruz.

 

SANAYİ ÜRETİMİ

Nisan ayında sanayi üretimi aylık yüzde 4,7 geriledi. Yıllık bazda düşüş yüzde 0,7 olarak gerçekleşti. Aylık değişimlerden ziyade sektörlerin yıllık değişimlerine baktığımızda, enerjide yüzde 7, orta düşük teknolojide yüzde 1.9, ara malı üretiminde yüzde 1.6’lık artışlar olduğunu görüyoruz. Sermaye malları üretiminde yıllık yüzde 5.8, aylık yüzde 11.8 gerileme, yüksek teknolojili ürünler kaleminde de yıllık yüzde 0.8 artış olurken, aylık bazda yüzde 33.8’lik gerileme karşımıza çıkıyor. Katma değerli üretim ve geleceğe yönelik yatırım ve büyüme açısından önemli olan bu kalemlerde artışlar görmeyi temenni ediyoruz

 

İSTİHDAM

Nisan ayında işsizlik oranı yüzde 8.5 ile mart ayına göre 0.1 puan, geçen yılın aynı ayına göre 1.5 puan geriledi. Potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı ise yüzde 27.2 olarak gerçekleşti. Burada da aylık bazda 3.1 puan, geçen yıla göre 3.5 puanlık artış oldu.   Açıklanan verilerin detaylarına baktığımızda, bir önceki yılın nisan ayına göre çalışabilir nüfus 529 bin kişi, işgücü 499 bin kişi artmış. Nisan itibariyle toplam istihdamın ise 32 milyon 618 bin kişi olduğunu görüyoruz. Burada da geçen yıla göre 983 bin kişilik artış olurken, aylık bazda bin kişi gerileme olduğunu görüyoruz. Her zaman dile getirdiğimiz, nüfusumuza oranla çalışan sayımızın daha yüksek seviyelere ulaşması gerektiğini düşünüyoruz.